Belek denince akla çoğunlukla golf sahaları, uzun kumsallar ve çam ormanları gelir. Oysa bu sahil şeridinin hemen arkasında binlerce yıl öncesine uzanan bir geçmiş saklı. Pamfilya'nın verimli ovasında kurulan antik kentler, Roma'dan kalma tiyatrolar ve su kemerleri, Antalya Belek tarihi ile tanışmak isteyenleri kısa mesafelerde bekliyor. Bu rehberde Belek'in geçmişini ve bölgede ziyaret edebileceğiniz tarihi yerleri bir araya getirdik.

Belek’in Tarihi Nasıl Başlıyor?

Belek tarihi, bugünkü tatil beldesinden çok daha eskiye uzanıyor. Antalya'nın Serik ilçesine bağlı olan Belek, antik çağda Pamfilya adı verilen bölgenin tam ortasında yer alıyor. Pamfilya kabaca bugünkü Antalya ile Alanya arasındaki ovayı kapsıyordu ve adı Yunancada "tüm kabilelerin ülkesi" anlamına geliyor.

Antik gelenek, bölgedeki ilk yerleşimleri Truva Savaşı'nın ardından Anadolu'ya gelen göçmen gruplarla ilişkilendirir. Kâhinler Mopsos ve Kalkhas bu grupların önderleri olarak anılır ve Perge, kuruluşunu bu efsaneye dayandıran kentlerden biridir.

Bugün tanıdığımız Belek ise çok daha yeni. Bölge uzun yüzyıllar boyunca kumullar, sazlıklar ve çam ormanlarıyla kaplı sakin bir kıyıydı. 1980'lerde turizm merkezi olarak planlanmaya başlanmasıyla golf sahaları ve tesisler bu doğal dokunun içine yerleşti.

Antik Çağlarda Belek

Antik çağda bugünkü Belek kıyısı, büyük kentlerin arasında kalan bir geçiş bölgesiydi. Doğusunda antik adıyla Eurymedon olan Köprüçay, batısında Aksu Çayı denize dökülüyordu. Köprüçay, Aspendos'u denize bağlayan önemli bir su yoluydu ve kent ticaretini büyük ölçüde bu nehir sayesinde yürütüyordu.

Bölgenin en bilinen olaylarından biri de Belek'in hemen yakınında yaşandı. MÖ 5. yüzyılda Atinalı komutan Kimon liderliğindeki donanma, Eurymedon ağzında Pers kuvvetlerini yendi. Eurymedon Savaşı olarak bilinen bu çatışma, Perslerin bölgedeki etkisini zayıflatan bir dönüm noktası sayılıyor.

MÖ 333'te Büyük İskender Pamfilya'dan geçti. Perge ve Aspendos onun egemenliğini kabul ederken, Belek'e çok yakın olan Sillyon'u kuşatmasına rağmen alamadı. Bölge daha sonra Helenistik krallıkların, ardından Roma'nın yönetimine girdi. Pamfilya kentleri en parlak dönemlerini Roma çağında, özellikle MS 2. yüzyılda yaşadı.

Belek Civarındaki Kültürel Rotalar

Antalya Belek yakın gezilecek yerler listesinin başında, kısa bir araç yolculuğuyla ulaşabileceğiniz antik kentler geliyor. Hepsi günübirlik planlanabilecek mesafede olduğu için Belek, Pamfilya'yı keşfetmek için pratik bir başlangıç noktası. Belek'te gezilecek tarihi yerler arasında öne çıkan rotalar şunlar:

• Sillyon (Yanköy, yaklaşık 15 km): Yüksek bir tepenin üzerine kurulan kent, Büyük İskender'in alamadığı yer olarak bilinir. Alanda çalışmalar sürdüğü için ziyaret koşullarını önceden kontrol etmeniz faydalı olur.
• Aspendos (Serik, yaklaşık 20 km): Dünyanın en iyi korunmuş antik tiyatrolarından birine ev sahipliği yapar. Yöre halkı tiyatroyu uzun süre "Belkıs" adıyla anmıştır.
• Perge (Aksu, yaklaşık 30 km): Pamfilya'nın en önemli kentlerinden biridir. Helenistik kent kapısı, sütunlu caddesi ve stadyumuyla geniş bir alana yayılır.
• Side (Manavgat, yaklaşık 45 km): Denize uzanan bir yarımadada kurulu antik liman kentidir. Apollon Tapınağı'nın sütunları, gün batımında bölgenin en çok fotoğraflanan noktalarındandır.
• Selge ve Köprülü Kanyon (yaklaşık 80 km): Toros Dağları'nın içinde, kanyona bakan bir antik kenttir. Doğa ve tarihi aynı günde birleştirmek isteyenler için iyi bir seçenektir.

Mesafeler yaklaşık değerlerdir ve kullanılan güzergâha göre değişebilir.

Roma Döneminden Kalıntılar

Bölgedeki kalıntıların büyük bölümü, Pamfilya'nın en zengin dönemi olan Roma çağından kalma. Aspendos Antik Tiyatrosu bunların en ünlüsü: MS 2. yüzyılda, imparator Marcus Aurelius döneminde mimar Zenon tarafından inşa edildi. Sahne binası ve oturma basamakları büyük ölçüde ayakta olduğu için tiyatro bugün hâlâ konser ve festivallere sahne oluyor.

Aspendos'un hemen kuzeyinde, kente uzaktaki kaynaklardan su taşıyan su kemerlerinin kalıntıları görülebiliyor. Roma mühendisliğini yakından görmek isteyenler için tiyatro ziyaretine eklenebilecek kolay bir durak. Yakındaki Köprüpazar Köprüsü ise Roma temelleri üzerinde, Selçuklu döneminde yeniden inşa edilmiş.

Perge'de ortasından su kanalı geçen sütunlu cadde, hamamlar, agora ve yaklaşık 12.000 kişilik stadyum, Roma kentinde gündelik hayatın nasıl işlediğini gösteriyor. Köprülü Kanyon'daki Oluk Köprüsü de Roma döneminden kalan ve yüzyıllardır kullanılan bir taş köprü.

Belek’te Tarih ve Doğayı Bir Arada Keşfetmek

Antalya Belek tarihi yerler rotasını planlarken bölgenin doğasını da hesaba katmak gezinizi zenginleştirir. Belek'in kıyısı çam ormanları ve kumullarla çevrilidir ve bu sahiller deniz kaplumbağalarının (Caretta caretta) yumurtlama alanları arasında yer alır. Köprülü Kanyon Milli Parkı ise kanyon manzarası, rafting parkurları ve Selge'ye uzanan yoluyla tarihi ve doğayı aynı günde buluşturur.

Kültür turu için en uygun dönemler ilkbahar ve sonbahardır. Yazın antik kentlerde gölgelik alan az olduğundan ziyaretleri sabah erken ya da öğleden sonra geç saatlere planlamak, yanınızda su ve şapka bulundurmak önerilir.

Antalya Belek tarafında gezilecek yerler arasında birkaç durağı aynı güne sığdırmak da mümkün: sabah Aspendos ve su kemerleri, öğleden sonra Sillyon gibi. Ziyaretiniz Aspendos'taki opera ve bale festivaline denk gelirse, antik sahnede bir gösteri izlemek bu deneyimi tamamlar.

Kültür Turundaki Dinlenme Noktanız: Sirene Hotel

Gün boyu antik kentleri gezdikten sonra dinleneceğiniz yer, tatilin keyfini doğrudan belirler. Pamfilya'nın tarihi rotalarına kısa mesafedeki Belek otelleri arasında yer alan Sirene Belek Hotel, kültür turunu deniz ve doğa tatiliyle birleştirmek isteyenler için rahat bir başlangıç noktası sunuyor. Sabah Aspendos'a ya da Perge'ye gidip öğleden sonrayı plajda, akşamı spa'da tamamlamak mümkün. Antalya Golf Kulübü'ne yürüme mesafesindeki konumu da golfü kültür rotasıyla birleştirmek isteyenler için ayrı bir avantaj.

Sonuç olarak Belek, yalnızca bir tatil beldesi değil; Pamfilya'nın binlerce yıllık geçmişine açılan bir kapı. Aspendos'tan Perge'ye, Sillyon'dan Side'ye uzanan rotalar, birkaç gün içinde bölgenin tarihini yakından tanımanızı sağlar. Doğru bir planlama ve konforlu bir konaklamayla bu keşif, tatilinizin en akılda kalan bölümlerinden biri olabilir.